Balkon Bahçesi Nasıl Yapılır
Balkonda bahçe kurmak isteyen çoğu kişi aynı yerde tıkanır: "Bu kadar küçük bir alanda gerçekten bir şey yetişir mi?" Yetişir. Hem de birkaç saksı domatesten, sabah kahvenizin yanında açan sardunyaya kadar. Ama işin sırrı bitki almakla başlamıyor; balkonunuzu tanımakla başlıyor. Aşağıda, kendi başına deneyecek biri için sırayla sorulup cevaplanması gereken şeyleri topladım.
Balkonumu Nasıl Tanırım? Başlamadan Önceki Sorular
Fidan almadan önce bir hafta boyunca balkonunuzu gözlemlemek, sonradan ölen on bitkiden daha az yorucudur. Neye bakacağınızı bilmek yeterli.
Günde kaç saat güneş alıyor?
En kritik soru bu. Bir gün boyunca sabah, öğle ve ikindi olmak üzere üç kez balkona çıkın ve güneşin hangi köşede olduğunu not edin. Toplam doğrudan güneş süresi, ne yetiştirebileceğinizi neredeyse tek başına belirler:
| Günlük doğrudan güneş | Uygun bitkiler |
|---|---|
| 6 saat ve üzeri | Domates, biber, patlıcan, fesleğen, kekik, sardunya, lavanta |
| 3-5 saat | Marul, roka, ıspanak, maydanoz, çilek, menekşe |
| 2-3 saat / ışıklı gölge | Nane, taze soğan, eğrelti, keçesakalı, salon bitkileri |
Kuzeye bakan bir balkonda domates zorlanır, ama yeşillik ve nane gayet iyi gider. Güneşlik ve gölgelik alanlara göre bitki seçimini ayrıntılı anlattığımız rehber tam bu noktada işinize yarar.
Rüzgâr benim için sorun olur mu?
Yüksek katlarda asıl düşman güneş değil rüzgârdır. Rüzgâr yaprakları yırtar, toprağı beklenenden çok daha hızlı kurutur, ince gövdeli fidanları kırar. Balkonunuzda çamaşırlar sürekli uçuyorsa, bitkiler de aynı baskıyı yaşıyor demektir.
- Korkuluğa hasır, kamış paravan veya sık gözlü file gerin; rüzgârı kesmek yerine yavaşlatmak daha iyi sonuç verir.
- Uzun bitkileri duvar dibine, kısa ve dayanıklı olanları korkuluk tarafına yerleştirin.
- Hafif plastik saksılar devrilir; tabanına taş koyun ya da daha ağır kaplar tercih edin.
Alan ve ağırlık planımı nasıl yaparım?
Suyla dolu bir saksı, kuru halinin iki katı ağırlığa çıkabilir. Bu yüzden büyük kapları balkonun kenarına değil, duvara yakın ve yayılmış şekilde konumlandırın. Alanı üç boyutlu düşünün: yere saksı, korkuluğa askılı kaplar, duvara dikey raf. Ayrıca kendinize bir geçiş yolu bırakın; sulamak için bitkilerin üzerinden atlamak zorunda kalırsanız bakım kısa sürede eziyete dönüşür. Bir balkon bahçesi ne kadar derli toplu olursa, o kadar uzun ömürlü olur; teras ve balkon dekorasyonuna dair fikirler de burada işe girer.
Kurulumu Nasıl Yaparım? Saksı, Toprak, Bitki, Bakım
Hangi saksıyı, ne kadar derinlikte seçmeliyim?
Saksı seçiminde tek kural var: kök hacmi ne kadar büyükse, bitki susuzluğa o kadar dayanıklı olur. Küçük kaplar şık görünür ama yazın günde iki kez su ister.
- 15-20 cm derinlik: Yeşillikler, roka, maydanoz, fesleğen.
- 25-30 cm derinlik: Biber, çilek, cüce fasulye, çoğu çiçek.
- 40 cm ve üzeri: Domates, patlıcan, salatalık, küçük meyve ağaçları.
Drenaj deliği olmayan hiçbir kaba bitki dikmeyin. Altına tabla koyun ki alt kattaki komşunuzun balkonuna çamurlu su akmasın.
Toprağı bahçeden alabilir miyim?
Alabilirsiniz ama saf bahçe toprağı saksıda sıkışır, sertleşir ve kök boğar. Balkon için havalanan, hafif bir karışım gerekir. Pratik bir oran: 3 ölçü torf veya hazır saksı toprağı, 1 ölçü solucan gübresi ya da olgun kompost, 1 ölçü perlit. Bu karışım hem su tutar hem fazlasını dışarı verir. Toprak seçiminin ayrıntıları başlı başına bir konu; kaba karışımın bitki köküne ne yaptığını anlatan yazıyı okumak ilk yılınızı kolaylaştırır.
İlk yıl hangi bitkilerle başlamalıyım?
İştahınızı kabartan her şeyi aynı anda ekme isteğine direnin. Dört-beş kapla başlayın, biri mutlaka çabuk sonuç veren bir şey olsun ki motivasyonunuz düşmesin. Yeni başlayan için affedici seçenekler: fesleğen, nane, roka, marul, cüce domates, sardunya. Tohumdan mı fideden mi? Yeşillikleri tohumdan ekmek kolay ve ucuzdur; domates, biber gibi uzun süre isteyenlerde fide almak ilk yıl için daha güvenlidir. Sebze tarafına ciddi girmek isterseniz sebze yetiştirme rehberindeki ekim aralıkları saksıya da uyarlanabilir.
Sulama ve besleme ritmini nasıl kurarım?
Balkonda en sık yapılan hata "her gün azıcık su" alışkanlığıdır. Bu, kökleri yüzeyde